Categorie archieven: Blog

Circulair in fasen: de visie van Dr2 New Economy

Dr2 New Economy werkt aan de transitie naar een nieuwe economie. Een van de aspecten daarvan is de circulaire economie. In deze vijfluik zet Dr2 New Economy haar visie op deze transitie uiteen. Auteur: Iris Grobben

Steeds meer mensen zien het belang van circulaire economie in en zetten stappen met hun regio of keten. Hoewel dit een positieve ontwikkeling is, ontbreekt het debat rondom circulaire economie vaak aan concreetheid, visie en diepte. Daarom zet Dr2 New Economy in een vijfluik haar visie op de transitie naar een circulaire economie uiteen met de volgende blogs: Circulair in fases, Langer in de keten, Toxische elementen elimineren, componenten circulair, en nieuwe verdienmodellen met huidige producten. In deze eerste blog concretiseren we de betekenis van de ambitie om 50% circulair te produceren in 2030.

Doelen van het Rijk

De Rijksoverheid heeft in 2016 het Rijksbrede programma Nederland Circulair in 2050 gepresenteerd. Hierin staan drie strategische doelen geformuleerd:

  • Grondstoffen in bestaande ketens hoogwaardig benutten.
  • Fossiele, kritieke en niet duurzaam geproduceerde nieuwe grondstoffen vervangen door duurzaam geproduceerde, hernieuwbare en beschikbare grondstoffen.
  • Nieuwe productiemethodes ontwikkelen en producten herontwerpen.

Het Grondstoffenakkoord is ondertekend door veel publiek en private partijen en markeert het startpunt om de ambities van een circulair economie in 2050 te realiseren. Aan verschillende tafels is een thematische uitwerking gemaakt van de doelstellingen en vertaald in vijf transitieagenda’s Biomassa & Voedsel, Kunststoffen, Bouw & Infra, Maakindustrie en Consumptiegoederen. Hiermee wordt verdere invulling gegeven aan de doelstellingen voor 2021, 2025 en 2030.

In alle lagen van de Nederlandse samenleving wordt beleid gevormd om de markt te stimuleren circulair aan de slag te gaan en innovatieve koplopers uit het bedrijfsleven zetten stappen in hun productieproces. De noodzaak lijkt helder, de kansen ook. Dus wat staat de transitie nu nog in de weg?

Het perspectief van het bedrijfsleven

Het overgrote deel van de Nederlandse bedrijven is gewoon aan het produceren. De economie is aangetrokken en zij hebben een order portfolio dat vol zit met lineaire orders. Ze voelen de urgentie niet en zien de kansen evenmin. Aan de andere kant zijn er bedrijven die wel stappen zetten, maar bekritiseerd worden in hun uitvoering. Wat vaak verkeerd wordt begrepen en door critici wordt uitgebuit is de conceptie dat wanneer een organisatie bezig gaat met circulaire economie deze in een keer 100% circulair moet zijn. Dit is vaak haalbaar, noch wenselijk in de fase waarin we ons nu bevinden, omdat het gepaard gaat met hoge kosten en er nog veel onbekend is.

Toekomstige ambities en hedendaagse realiteit

We moeten ons dan ook niet blindstaren op 100%. De ambitie om tot een volledig circulaire economie te komen is een mooie stip op de horizon en dient vooral ter stimulering om nu stappen te gaan nemen. Innovatieve ontwikkelingen komen niet verder wanneer koplopers elkaar afstraffen voor het niet 100% voldoen aan het toekomstige ideaalbeeld. Tevens werkt het verlammend wanneer doelstellingen voor 2050 geprojecteerd worden op de huidige situatie.

Hoe nu verandering in gang te zetten?

Dr2 New Economy pleit daarom ten alle tijden voor een gefaseerde aanpak waarbij er op componenten niveau wordt gestart met circulair herontwerp. Wanneer een deel van de materialen vervangen kan worden door reeds gebruikte materialen heeft dit 100% meer impact dan wanneer er nieuwe materialen gebruikt zouden zijn. Op deze manier kan een organisatie vandaag aan de slag met circulaire economie zonder enorm veel tijd en geld te hoeven investeren in het volledig circulair doorontwikkelen van een product. Transities vergen tijd en doorlopen verschillende fases. Innovaties moeten ontwikkelen en veel kennis en kunde die nodig zijn om circulaire producten te realiseren moeten iteratief ontwikkeld worden. Daarom is het van groot belang dat organisaties zich niet blindstaren op de 100% doelstellingen voor de toekomst, maar dat ze zien wat ze nu al kunnen doen.

In de volgende blog zullen we aandacht besteden aan de eerste ingreep die veel bedrijven kunnen doorvoeren waarmee ze meer geld kunnen verdienen met de huidige middelen. Interesse in onze blogs? Meld je aan voor de update door een mailtje te sturen naar iris@dr2neweconomy.com.

Wat doet Dr2 New Economy?

Dr2 New Economy werkt altijd toe naar implementatie. Door niet langer alleen te praten over doelstellingen en ambities, maar door concreet aan de slag te gaan met circulair ontwerp. Organisaties kunnen nu direct impact realiseren door onderdelen van hun productieproces circulair in te richten. Interesse wat Dr2 New Economy daarbij voor jouw organisatie kan betekenen? Neem contact op met Pepijn Duijvestein pepijn@dr2neweconomy.com.

 

Circular economy: what went wrong?

by: Marieke van der Werf

In the beginning of June, the World Circular Economic Forum took place in Helsinki for the fourth time. Around two thousand participants, including me, were able to choose from various meetings, campfires, lunch meetings and side sessions. Europe, with the Netherlands leading the way, has clearly embraced the circular economy. The forum was well organized, presented enthusiastic speakers, and offered fine catering. So far so good.

However, some things are not heading in the right direction, in my opinion. The mood surrounding the circular economy is starting to become heavy with concern. It is the same atmosphere that used to be around the environment and sustainability and nowadays around climate change. It is a mood of: we want to, but how do we manage it? With the same frowning speakers, a similar appeal to moral responsibility, the well-known issues in the field of technology, regulation and financing and, also in Helsinki, children with banners on the stage and a pervasive call to save the world.

Well-intentioned and genuine: no doubt about that! But how is it possible that an economically promising principle ended up in this corner? Where did it go wrong?

The “circular economy” phenomenon has been put into the spotlight in Europe by the Ellen MacArthur Foundation. McKinsey calculated in 2010 that, as a result of a linear take-make-waste system, 680 billion euros worth of value is lost across the EU because of dumping or incinerating materials. As a member of parliament at that time,  I arranged for this to be calculated for the Netherlands as well. TNO came up with an amount of 7.3 billion euros, after which the circular economy became a political theme. Later studies also show this market potential. A recent study by my agency Dr2 New Economy and Metabolic for the Metropolitan Region of Amsterdam shows that 688 million euros in construction and demolition and 144 million euros in e-waste, 50% is lost due to low-value processing techniques each year.

Thus, the initial approach to the circular economy was from the perspective of its potential value but now we end up talking about the costs.

Is it because of our Calvinistic national character? Do we like problematizing? A possible explanation is that in most cases the circular economy is assigned to the people who were already working on sustainability and the environment. Driven experts, but they are too distant from their colleagues that have economy in their portfolios . We see this in the Dutch national government where the Ministry of Infrastructure and Water management manages the circular economy, with a fraction of the Ministry of Economic Affairs’ budget. The same goes for municipalities and provinces where – with a few exceptions – the circular economy falls under sustainability directors. In companies too, the circular economy has ended up at the offices of the environmental department.

Circular business models are built on value retention instead of cost reduction. This leads to a profitable business case and a sustainable economy. Organizing cycles in which materials can be used in new products, provides Europe and the Netherlands with a structural growth path, which simultaneously leads to less geopolitical dependence. It is a missed opportunity that also in the EU, this win-win concept falls under DG “Environment” instead of “Economy”.

As Dr2 New Economy, we strongly adhere to the economic perspective of a circular economy. Economy and ecology go hand-in-hand, which invariably leads to profitable and long-lasting business cases. In this way we make products (chains), companies and regions fit for the future.

And this is an extremely cheerful and optimistic affair!

Circulaire economie: waar ging het fout?

Door: Marieke van der Werf

Go to the English version of this blog

Afgelopen week vond in het Helsinki voor de vierde maal het World Circular Economic Forum plaats. Zo’n tweeduizend deelnemers, waaronder ik, konden kiezen uit diverse bijeenkomsten, campfires lunchgesprekken en side-sessions. Europa, met Nederland voorop, heeft de circulaire economie duidelijk omarmd. Het forum was goed georganiseerd, presenteerde gedreven sprekers, kende een mooi gezelschap, en bood fijne catering. So far so good.

Toch gaat er in mijn ogen iets mis. De sfeer rond circulaire economie begint zwaar van bezorgdheid te worden. Het is eenzelfde sfeer die vroeger rond milieu en duurzaamheid hing en tegenwoordig rond klimaatverandering. Het is de sfeer van: we willen wel, maar hoe krijgen we het voor elkaar? Met dezelfde fronsende sprekers, een vergelijkbaar appèl op morele verantwoordelijkheid, de bekende vraagstukken op het gebied van technologie, regelgeving en financiering en, ook in Helsinki,, kinderen met spandoeken op het toneel en een indringende oproep om de wereld te redden.

Goedbedoeld en oprecht: daarover geen twijfel! Maar hoe kan het dat een economisch zo kansrijk principe in deze hoek is terechtgekomen? Waar ging het fout?

Het fenomeen ‘circulaire economie’ is in Europa groot gemaakt door de Ellen MacArthur Foundation, die in 2010 door McKinsey liet becijferen dat als gevolg van lineaire ‘take-make -waste’- systeem,  in de hele EU voor 680 miljard euro aan waarde verloren ging door materialen te storten of te verbranden. Bij motie hebben toenmalig collega Kamerlid Stientje van Veldhoven en ik geregeld dat dit ook voor Nederland becijferd werd. TNO kwam met een bedrag van 7,3 miljard euro, waarna circulaire economie ook in de politiek opeens aanzien kreeg. Ook latere onderzoeken laten zien hoeveel waarde nog in de markt zit. Een recente studie van mijn bureau Dr2 New Economy voor het MRA-gebied laat zien dat van de 688 miljoen euro aan bouw- en sloopafval en 144 miljoen euro aan e-waste, 50% verloren gaat door laagwaardige verwerkingstechnieken.

We komen de circulaire economie dus binnen vanuit waarde maar belanden bij de kosten.

Komt dat door onze Calvinistische volksaard? Houden we van problematiseren? Zien we vooral beren op de weg? Een mogelijke verklaring is dat circulaire economie in de meeste gevallen is belegd bij mensen die al bezig waren met duurzaamheid en milieu. Gedreven experts, maar te weinig in beeld bij hun collega’s met de portefeuille economie. Dat zien we bij de landelijke overheid waar circulaire economie wordt aangestuurd door I&W, met een fractie van het budget van EZK  en bij gemeenten en provincies waar – op een paar uitzonderingen na – circulair valt onder bestuurders duurzaamheid. Ook in bedrijven is circulaire economie beland op de bureaus van de milieu-afdeling.

Circulaire businessmodellen zijn gebouwd op waardebehoud in plaats van op kostenreductie. Dat leidt tot een winstgevende businesscase én tot een houdbare economie. Het inrichten van kringlopen, waarin materialen telkens in nieuwe producten kunnen worden toegepast, levert Europa en Nederland een structureel groeipad, dat tegelijkertijd leidt minder geopolitieke afhankelijkheid. Het is een gemiste kans dat dit win-win concept ook in de EU valt onder DG ‘Environment’ in plaats van onder ‘Economy’.

Als Dr2 New Economy houden we sterk vast aan de economische invalshoek van circulaire economie. Economie en ecologie gaan hand-in-hand, wat steevast leidt tot winstgevende en lang houdbare businesscases. Op die manier maken we product(ketens), bedrijven en regio’s fit voor de toekomst. En dat is een buitengewoon vrolijke en optimistische aangelegenheid!

 

Week van de Circulaire Economie: wat is er nodig?

14 t/m 20 januari is de week van de circulaire economie. In heel Nederland worden events, workshops en masterclasses georganiseerd. Er lijkt enorm veel te gebeuren in het land, daarom willen wij uitzoomen en in deze blog ons licht op de vordering van de transitie laten schijnen.

Transities verlopen vaak via eenzelfde patroon: de status-quo wordt doorbroken door disrupties en conflicten, gevolgd door een periode van chaos waarin de nieuwe machtsverhoudingen en bijbehorende randvoorwaarden van het nieuwe systeem worden bepaald. Volgens stabiliseert de situatie weer en ontstaat er een nieuwe status quo. Dit proces heeft zich door de geschiedenis heen talloze keren voorgedaan en ook nu zitten we in zo’n kantelperiode.

De status-quo van de lineaire economie is niet langer houdbaar. Negatieve gevolgen van dit systeem worden steeds meer zichtbaar en meer en meer mensen mobiliseren zich en initiëren verandering.

De transitie naar de nieuwe economie wordt echter veel te vaak vanuit een technocratisch perspectief benadert. Het nieuwe systeem vraagt niet alleen om technische oplossingen maar juist ook om het ontwikkelen van nieuwe waarde proposities: het vergt fundamentele veranderingen in ons waardesysteem en de perceptie van onze behoeften.

Wanneer je op dagelijkse basis bezig bent met milieuvraagstukken, circulaire economie en energietransitie zie je dat er ongelofelijk veel gebeurt om de nieuwe orde vast te stellen. De verschillen tussen het oude- en het nieuwe systeem zijn echter enorm. De oude structuur is hiërarchisch en verzuild met enorme verschillen in de maatschappij. Het nieuwe systeem bestaat uit netwerken en gemeenschappen die decentraal georganiseerd zijn, waarbij waard creatie voor mens, ecologie en economie het doel is.

Deze verandering gaat echter niet vanzelf. Mensen zijn gewoontedieren en verandering gaat vaak gepaard met weerstand. Er is een goede eerste aanzet gegeven, maar er is nog veel meer voor nodig om richting de nieuwe economie te komen. Er zijn dappere individuen nodig die buiten de gebaande paden durven te treden, die als proefkonijn nieuwe randvoorwaarden durven te scheppen, want als we één ding leren uit de transitiekunde is het dat transities mensenwerk zijn.

Er zijn tal van pioniers die samen het vliegwiel van de circulaire economie aanzwengelen. Het project Schoonschip, waar onze collega Pepijn nauw bij betrokken is, is een mooi voorbeeld waar 30 vastberaden innovators de eerste duurzame wijk op water bouwen. Eigenhandig gaan deze individuen aan de slag en ze laten zich niet laten tegenhouden door bestaande gebruiken, belemmerende wet-of regelgevingen. Met hun acties creëren ze een ecosysteem van bouwers, installateurs, aannemers, architecten en leren zo samen met alle betrokkenen hoe deze transitie moet worden vormgegeven. Zulke pioniers creëren de paden die in de toekomst door iedereen bewandeld zullen worden en bouwen zo mee aan de nieuwe economie. Wil je meer weten over Schoonschip? Lees dan hier hun nieuwste blog.

Dr2 New Economy gelooft in deze aanpak. Daarom steken wij samen met onze partners en opdrachtgevers onze nek uit, banen nieuwe paden, brengen innovaties naar de markt, stoten onze kop en strijden voor de nieuwe economie die we aan het vormen zijn. Zo gaan wij niet voor een minder-slecht scenario, maar creëren wij positieve impact door samen die nieuwe behoefte te toetsen en een nieuwe waarde propositie te ontwikkelen.

 

Geschreven door: Iris Grobben

Topmanager bedankt!

Gister was Trouw wel wat kort door de bocht in mijn optiek om jullie STAR te noemen. (zie artikel: Topmanagers zijn te star voor een groene economie: ‘Ik ben niet zo’n cursustype’)

Want jullie zijn wel degelijk sterren die een aantal dingen voor elkaar hebben gekregen. Jullie hebben knap ons uit economische crisissen gehaald met de ziekelijke business modellen.

Ik wil jullie daarvoor bedanken dat jullie die verantwoordelijkheid hebben genomen voor het creëren van deze sterke economie, voor jullie eindeloze en moedeloze inzet voor het creëren van werkgelegenheid, winst, aandeelhouders tevredenheid, innovatie, continu nieuwe product ontwikkelen. Dat jullie hebben gezorgd dat de consument keuzes genoeg heeft, zodat ze het gevoel hebben dat hun persoonlijk behoefte vervuild kan worden met prachtige producten waarin ze zichzelf herkennen dan wel spiegelen. Ik wil jullie bedanken voor het creëren van een marktvraag zodat wij opeens dachten dat we producten nodig hebben, waarmee we ons allen kunnen verrijken aan externaliteiten en korte geluksmomenten.

Jullie hebben beoefend wat de studies moesten duiden: winstoptimalisatie, de focus op terugverdientijden, het creëren van slimme strategieën zodat organisaties konden groeien en schalen, de concurrentie voorblijven, consumenten analyses en -profielen maken zodat je met je bedrijf de markt kon veroveren!

Zo weet ik nog goed dat ik tijdens mijn studie ook de ‘economische terugverdientijd’ moest berekenen voor bepaalde producten. Hiermee zorgde je dat de klant terugkwam om je volgende product te kopen. Dus je leerde je technische ontwerp aan te passen zodat het kapot ging. Ergens anders leerde ik weer dat het loon gebaseerd is op verantwoordelijkheid. In een tabel was van schoonmaker, buschauffeur, teamleider, pilot tot topmanager duidelijk te zien dat afhankelijk van de hoeveelheid mensen waarvoor jij verantwoordelijk was, je loon hoger was, zodat dat je meer kon verdienen.

Vaak begreep ik de topmanager niet en ik oordeelde over hun. Ik begreep niet hoe zij aan het leiden waren en had het gevoel dat ik zelf (te ver) voor de groene troepen uit liep. Ik dacht, het kan toch nu allemaal al veel groener? Hoezo winst? Waarom niet waarde? Ik heb het geluk gehad een aantal grote topmanagers persoonlijk te mogen ontmoeten en toen begreep ik pas welk speelveld jullie je soms in bevinden. De organisatie en aandeelhouders tevreden houden, verantwoordelijkheden van zo’n grote organisatie, veiligheid en iedereen zijn baan. Hoe lastig het mij lijkt dat je al die belangen in stand moet houden terwijl je een organisatie wil vergroenen.

Maar tijdens al dit verrijken en (terug)verdienen zijn wij vergeten dat het ons ook iets heeft gekost; mensen aan de andere kant van de wereld leven in barre omstandigheden en de constante groei gaat ten kosten van onze aarde en ik denk ook soms van onszelf. Ten kosten van ons natuurlijke bestaan. We debatteren over het redden van het klimaat en marcheren op straat met gele hesjes omdat we ons bedonderd voelen door grote machten.

Dus laten we kijken hoe we deze energie omzetten in nieuwe mogelijkheden en waarbij we kunnen ontdekken welk ander leiderschap er nodig is. In mijn optiek meer gezamenlijk- en persoonlijk leiderschap waarin we de verantwoordelijkheid nemen voor onze arbeid, wereld en onszelf. Er wordt gesproken over een transitie naar een groene economie. Eentje waar we in mijn optiek allemaal aan kunnen verdienen en waar een heleboel leuks in te doen is. Eentje waarin persoonlijke ontwikkeling en echte verbindingen met elkaar een grote rol zullen spelen, wat zorgt voor een oprecht en groeiend geluk.

Het gezamenlijk creëren van generatieve businessmodellen waarbij waardeoptimalisatie voor de natuur en mens het uitgangspunt is en de consument eigen en eindeloze keuzes heeft. Organisatie waarbij je zelf een aandeel hebt, eigen verantwoordelijken en macht. Een echte leider is een leider die het bedrijf begeleid naar een nieuwe economische perspectief: New Economy 2030. Daar kan je vandaag al mee beginnen!

Dan mag het hesje ook weer aan de wilgen en kan de topmanager blijven doen waar die goed in is: grote organisaties en al de belangen managen, een menselijke organisatie die bezig is met de veranderlijk mooie wereld te vertalen naar generatieve producten en zo consumenten ervan te overtuigen deze te gebruiken. Daar hebben ze inderdaad geen cursus voor nodig.

Kansrijke business cases voor ‘urban mining’ reststromen uit Bouw & Sloop en E-waste in de MRA

Welke kansen liggen er voor het hoogwaardig benutten van de reststromen uit Bouw & Sloop en E-waste in Metropoolregio Amsterdam (MRA)? Met die vraag zijn Metabolic en Dr2 New Economy de afgelopen maanden het veld in gegaan en hebben zij kansrijke substromen voor circulaire verdienmodellen geïdentificeerd.

Inmiddels zijn de veelbelovende resultaten beschikbaar en omdat Dr2 New Economy en Metabolic geloven in de kracht van het delen zijn alle inzichten openbaar gemaakt. De links naar de online database, de casussen, de ontwikkelde rekenmodellen en de kansrijke circulaire business cases staan hieronder vermeld. Alle inzichten gebundeld zijn via onderstaande links te benaderen:

 

Metrics & Data Bronnen & Database: MRA Bouw & Sloop en E-waste.

Aan de publicatie van de database zijn meerdere werksessies voorafgegaan waarbij meer dan 40 stakeholders input leverden over de potentie van de circulaire verdienmodellen. Tijdens deze sessies zijn de inzichten uit wetenschappelijke data getoetst aan de markt, waardoor de inzichten voor ketenpartners toepasbaar zijn geworden.

Klik op de betreffende casus om de PDF te downloaden waarin de bevindingen staan van de eerste werksessie op 11 september:

  1. Casus Inzameling: Scheiden vervuilende fracties
  2. Casus: Hout: Van hout weer :’hout’ maken
  3. Casus Isolatie: Isolatie hoogwaardig hergebruiken
  4. Casus Gipsplaat: Gipsplaat recyclen tot gipsplaat
  5. Klik hier om de PDF te downloaden waarin de bevindingen staan van alle E-waste sessies op 11 sept

 

Tijdens de tweede business case sessie, op 25 september j.l., presenteerden wij de meest kansrijke business cases en toetsen wij de haalbaarheid bij betrokken partijen. Het doel was de kennis, ervaring en visie van het bedrijfsleven in de MRA ten volle te benutten. Daarom vroegen we alle aanwezigen die met ons circulair wilden werken informatie die van belang was voor de cases mee te nemen of toe te voegen aan de door ons ontwikkelden rekenmodellen:

  1. Rekenmodel Casus Inzameling: Scheiden vervuilende fracties
  2. Rekenmodel Casus Hout: Van hout weer ‘hout’ maken
  3. Rekenmodel Casus Isolatie: Isolatie hoogwaardig hergebruiken
  4. Rekenmodel Casus Gipsplaat: Gipsplaat recyclen tot gipsplaat

 

Uit deze werksessies bleek dat er veel potentie wordt gezien in circulaire verdienmodellen en dan met name op het gebied van Bouw & Sloop. Daarnaast is er veel animo onder het bedrijfsleven om deze nieuwe circulaire verdienmodellen door samenwerking in de regio te realiseren.

Wil jij ook aan de slag met concreet testen van de potentie van jouw circulaire verdienmodel door middel van pilot projecten?
Neem contact op met Pepijn Duijvestein via +31 6 41 33 38 89 of pepijn@dr2neweconomy.com

Leiderschap in de transitie naar een circulaire economie: hoe experts de transitie aanjagen

De term circulaire economie begint steeds meer navolging te krijgen en mede door de inzet van innovatieve startups, pionierende overheden en dappere corporates, worden de al vele concrete stappen richting deze nieuwe economie gezet. Hieruit wordt duidelijk dat de transitie is begonnen en deze wordt veelal begeleid door adviesbureaus zoals Dr2 New Economy die, met verstand van zaken, met de klant samen onderzoeken welke stappen er gezet kunnen worden en welke kansen er liggen. In haar onderzoek stelde Iris (jr adviseur Dr2 New Economy) zichzelf de vraag: ‘Welke leiderschapsrol vervullen deze adviesbureaus in de transitie naar een circulaire economie?’

Voor haar master thesis deed Iris Grobben onderzoek naar de transitie naar een circulaire economie. Vanuit de wetenschappelijke literatuur is er veel bekend over hoe een circulaire economie eruit zou moeten komen te zien, maar nagenoeg onbeschreven is het leiderschap van de organisaties die daadwerkelijk bezig zijn met de implementatie van deze ideeën en vanuit een regisseursfunctie partijen begeleiden in de transitie. Hoe zij hun werk doen en welke verandering zij hiermee in de wereld brengen is het onderwerp van deze blog.

Er bestaan tal van obstructies die de transitie naar circulair in de weg zitten: een gebrek aan kennis en geld, perverse marktprikkels, wetgeving die niet meebeweegt en een gebrek aan zichtbaarheid van de potentiele oplossingen, wat maakt dat de transitie in een Change Deadlock gevangen lijkt. Adviesbureaus, als regisseurs van de transitie, willen deze Change Deadlock oplossen. Dit doen ze door Horizontaal Leiderschap te vertonen. Dit is een vorm van collectief leiderschap waarbij de focus ligt op het creëren van nieuwe samenwerkingen en het opdoen van kennis. Hierin staan een onderzoekende houding, learning-by-doing en reflectie centraal.

Adviesbureaus brengen verschillende partijen om tafel en zonder vooraf te weten wat de oplossing gaat zijn, gaan ze die samen met de opdrachtgever vormgeven. Hierbij worden nieuwe connecties gelegd, innovatieve oplossingen bedacht en wordt er op concrete schaal toegewerkt naar een circulair systeem. Het resultaat van hun werk dient vervolgens om anderen te stimuleren en inspireren ook met circulariteit aan de slag te gaan en hiermee zijn ze Prospect Builders.

Door het werk van de regisseurs vermindert de Change Deadlock en wordt het meer en meer mogelijk gemaakt circulariteit in het DNA van organisaties en uiteindelijk de samenleving te verwerken. De kansen die er liggen worden daardoor steeds meer benut, verspilling wordt steeds verder terug gedrongen en de positieve effecten op klimaat, economie en samenleving worden steeds verder zichtbaar. Traditionele adviesbureaus vervullen dus een sleutelrol in de transitie naar een circulaire economie en zorgen dat de transitie aan impact wint.

Vanuit Dr2 New Economy focussen wij op het zetten van de volgende stap en werken wij toe naar concrete implementatie van de nieuwe economie. Wij gaan aan de slag met de oneindige kansen die er liggen. Wil je meer weten over de manier waarop wij dat doen? Ga dan naar Diensten!

Hoe kunnen regionale overheden leiders zijn in de transitie naar circulair?

De transitie naar een circulaire economie is op alle niveaus van de samenleving ingezet. Met het opstellen van de transitieagenda’s[1] (maakindustrie, bouw, bio-based en voedsel, kunststof & consumptiegoederen) zijn vijf ketens aangewezen waarin er grote stappen gezet gaan worden in het circulair maken van (productie)processen. Hoewel deze agenda’s zijn opgesteld naar aanleiding van het Rijksbrede programma Nederland Circulair in 2050, ligt er regionaal een grote opgave. 

In de transitie naar een nieuwe economie waarin producten worden gemaakt van gebruikte en hernieuwbare grondstoffen moeten enorm veel innovaties plaatsvinden: er moeten nieuwe toepassingen van reststromen worden ontwikkeld, nieuwe retoursystemen, nieuwe gebruiks- en business modellen en nieuwe vormen van financiering. Omdat het sluiten van kringlopen veelal op regionaal niveau plaatsvindt, kan een provincie en een gemeente een grote rol spelen in het aanjagen van deze veranderingen. Alle provincies ontwikkelen inmiddels beleid m.b.t. de transitie en ook in gemeenten is men hard aan het werk om met de bedrijven, de kennisinstellingen en de bewoners de eerste stappen te zetten richting de nieuwe economie. Dr2 New Economy is betrokken bij deze processen. Wij hebben daardoor veel kennis opgebouwd over hoe provincies en gemeenten leiders kunnen worden in deze transitie en een innovatief klimaat kunnen creëren in de regio.

Minister Eric Wiebes ziet circulaire economie als onderdeel van de klimaatopgave en gaf 4 tips voor het bespoedigen van de transitie[2]:

  •    Koop anders in
  •    Investeer in doorbraaktechnologie
  •    Zorg dat afval ook echt mag hergebruikt worden
  •    Geef incentives voor duurzaamheid

Wat hieruit naar voren komt is de voorbeeldrol die een regionaal bestuur inneemt. Door zelf circulair in te kopen wordt een duidelijk beeld afgegeven aan de regio en wordt er tevens een incentive gegeven aan de industrie. Vaak hebben innovatieve bedrijven een launching customer nodig en hierin ligt een mooie rol voor de regionale overheid die nauw betrokken kan zijn bij deze innovaties. Dit heeft een stimulerende werking op de regio en zorgt ook dat andere ondernemers het belang van innovatie voor hun eigen processen gaan inzien. Daarnaast is het van belang dat een provincie of gemeente als verbinder optreedt. Vaak willen bedrijven maar al te graag innoveren, maar weten ze elkaar nog te weinig te vinden. Wanneer de provincie of gemeente als een verbindende rol inneemt kunnen er makkelijker nieuwe verbanden worden gelegd die uitgewerkt kunnen worden tot innovatieve samenwerkingen.

Gemeenten en provincies kunnen een leiderschapsrol pakken door perspectief te bieden en richting te geven aan de ontwikkelingen. Kees van Kaam (2015) benadrukt hierin het belang van lef en geduld en hij benoemt dat duurzaam leiderschap bouwt aan vertrouwen, holistisch denkt en waarde creëert voor alle betrokkenen.

Voor Dr2 New Economy ligt de focus op verbinden. Wij hebben mensen in het veld die bedrijven aan kennis koppelen, wij ondersteunen bij het smeden van productieketens en het opschalen van gemeentelijke activiteiten, wij betrekken burgers en onderwijsinstellingen en verstevigen de relatie met het Haagse- en Brusselse beleid. De vervolgstap is dan het zodanig te stimuleren en faciliteren dat de markt zélf in beweging komt. Een circulair inkoopbeleid van provincie en gemeente speelt daarbij een belangrijke rol.

Kenmerkend aan de rol van de regionale overheden is de potentie om de handelingsenergie die in de regio aanwezig is aan te spreken. Van Kaam (2015) verwoordt het als volgt: “Met bezieling, denken en doen. Dat vraagt om handelen en verbeelden, vertrouwen, geloven en volharden, aftasten, waarderen en onderzoeken om daadwerkelijk transformaties door ontspannen plannen te realiseren.” Wij helpen overheden deze houding aan te nemen en hierdoor kunnen zij een innovatief klimaat creëren dat nodig is om samen de transitie vorm te geven. Zo komt met iedere stap de circulaire economie dichterbij! Ook benieuwd wat Dr2 New Economy voor uw regio kan betekenen? Bezoek onze pagina Diensten.

Meer lezen over de rol van een overheid in de transitie? Lees onze blog ‘Overheid van facilitator naar partner‘.

 

[1] https://www.circulaireeconomienederland.nl/transitieagendas/default.aspx

[2] https://www.vno-ncw.nl/forum/zo-zet-je-de-circulaire-economie-de-turbostand

Ketenakkoorden in de praktijk

 

Waar DR2 New Economy al eerder het belang van ketenakkoorden in de transitie naar een circulaire economie bepleitte, werden vorige week maar liefst zes circulaire ketenakkoorden getekend tijdens een bijeenkomst van het Platform Circulair Flevoland. Ik was dagvoorzitter tijdens de bijeenkomst en ondersteun de provincie Flevoland als adviseur bij het bereiken van een ambitieus doel: de provincie wil in 2030 bekend staan als belangrijke grondstoffenleverancier voor de circulaire economie.

 

Platform Circulair Flevoland

De derde bijeenkomst van Platform Circulair Flevoland vond 7 september plaats op de Aeres Hogeschool in Dronten. De aanwezigen, onder wie vertegenwoordigers van de provincie, gemeenten, het onderwijs en het bedrijfsleven, werden toegesproken door Marc Pruijn, programmamanager van het Rijskbrede programma ‘Nederland Circulair in 2050’. Hij stelde dat hoewel het Rijk beleid maakt op het gebied van circulaire economie, de transitie regionaal en lokaal moet plaatsvinden. Het tekenen van circulaire ketenakkoorden in de provincie Flevoland is volgens hem dan ook een positieve ontwikkeling die de overheid met veel interesse volgt: zo wordt gekeken naar mogelijkheden voor opschaling en aanknopingspunten voor beleid. Ook Michiel Rijsberman, gedeputeerde in Flevoland, benadrukte het belang van de ketenakkoorden: volgens hem is er de afgelopen jaren heel veel gepraat maar is het nu tijd om concrete stappen te zetten.

 

Ketensamenwerkingen in Flevoland

De zes ketenakkoorden die werden ondertekend zijn gericht op het maken van nieuwe producten van gebruikte materialen of groene grondstoffen. Elke keten bestaat uit een aanbieder van een grondstof, een verwerker en een afnemer voor het product. Het gebruik van plastic afval voor nieuwe producten voor de openbare ruimte en hergebruik van oude dakbekleding als grondstof voor asfalt zijn voorbeelden van de ketenakkoorden die werden ondertekend. Gedeputeerde Rijsberman zette namens de provincie Flevoland zijn handtekening onder alle initiatieven: de provincie levert ketenmanagers die de ketenpartijen helpen om eventuele belemmeringen in bijvoorbeeld bestaande wetgeving te identificeren en aan te pakken. Het Platform Circulair Flevoland liet zien dat het begin er is. Door nu ook door te pakken worden er naar verwachting in de komende jaren nog veel meer ketensamenwerkingen gevormd in de provincie Flevoland.

 

Marieke van der Werf

Directeur Dr2NewEconomy

Oud-Tweede Kamerlid voor het CDA

Ik ben het klimaat

De zomer van 2018 gaat de boeken in als de warmste ooit. We beginnen klimaatverandering aan het zwetende lijf te ondervinden. Het lijkt mij het logisch gevolg van het in enkele decennia verbranden van grondstoffen die in miljoenen jaren zijn ontstaan. Uitkijkend over groene beboste hellingen in Kroatië vind ik eigenlijk dat de natuur deze ongelofelijke verstoring bewonderenswaardig opvangt.

Laten we hopen dat de hitte het debat voedt en ruimte creëert voor passende maatregelen. Twitter en Facebook getuigen daar al van. Daarbij valt echter ook iets op. Klimaatverandering lijkt iets dat buiten ons om gebeurt. Het is alsof we of, nog liever ‘ze’, er iets aan moeten doen. Het is iets van buitenaf, dat moet worden opgelost met middelen van buitenaf: instrumenten die wetenschap, technologie, politiek en economie aanreiken. Begrijp me goed, ik heb grote achting voor het oplossend vermogen van het menselijk intellect, maar het is een illusie te denken dat dezelfde middelen die tot het probleem hebben geleid ook de oplossing bieden. Daarvoor moeten we een slag dieper.

Geïnspireerd door de encycliek Laudato Si, heb ik deze vakantie een en ander gelezen van en over Fransiscus van Assisi, de naamgever van de huidige paus. Beider vertrekpunt is dat de mens onderdeel is van de natuur. Niet alleen ethisch gesproken, maar ook biologisch. Moleculair zijn we immers nauw verwant aan alles om ons heen. Ooit gleed ik in een file langs een bord in een weiland waarop stond: “U staat niet in de file, u bent de file”. Een schitterend inzicht, overdraagbaar op het klimaatdebat: we beleven geen veranderend klimaat, we zíjn het klimaat.

Als we daar nu eens beginnen. Het doel is niet om de rotzooi (lees CO2) op te ruimen die het economisch systeem heeft veroorzaakt; het doel is om de ecologische balans te herstellen. Een systeemverandering in plaats van een deelverbetering. Als we onszelf als onderdeel van dat systeem zien, komt een meer fundamentele verandering in beeld. Eén waarbij economische activiteit is gekoppeld aan herstel en behoud van het natuurlijk systeem. Circulair, zoals de natuur zelf is, zoals wij zelf zijn.

Ik hoop dat de onderhandelaars aan de klimaattafels komende herfst niet alleen met tonnen en euro’s bezig zijn maar zich zo af en toe ook realiseren: ‘Ik ben het klimaat’.

 

Marieke van der Werf